ABD ve AB Kavgası: 200 Yıllık Hesap Yeniden Mi Açılıyor? "Monroe Doktrini"

Bundan 200 yıl önce ABD'nın Avrupalılara kapıyı gösterdiği dokrin olarak anılan "Monreo Doktrini" tekrar gündemde. Çünkü ABD Avrupalılara benzer bir şekilde "Boyunun ölçüsünü götserme!" tavrı sergiliyor. En azından bu yönde makale ve yazılar hatta manşetler var. Bir anda birçok Avrupalı siyaset bilimci bu "doktrini" hatırladı. Zaten ABD cephesinden de bu doktrine atıfta bulunanlar oldu. Yeni siyaset tarzını (tarz ı siyaset) anlamak için o tarihi gelişmeye bakmak zorunlu hale geldi. Biz de bakalım dedik: 

ABD dış politikasının en kalıcı referanslarından Monroe Doktrini, Avrupa’ya karşı bir uyarı olarak doğdu; zamanla Latin Amerika ve Karayipler’de ABD’nin etki alanı tartışmalarının merkezine yerleşti. Son yıllarda “Donroe” ifadesiyle yapılan güncel atıflar, doktrinin 21. yüzyıldaki anlamı üzerine yeni bir tartışma başlattı.

1823’te ne söylendi?

Monroe Doktrini, ABD Başkanı James Monroe’nun 2 Aralık 1823’te Kongre’ye hitabında şekillendi. Temel mesaj, Avrupa güçlerinin Amerika kıtalarında yeni kolonileştirme girişimlerinden ve bağımsız devletlerin işlerine müdahaleden kaçınması gerektiğiydi. Buna karşılık ABD, Avrupa’daki çatışmalara karışmama çizgisini vurguladı.

Yorum genişledi: “uyarı”dan “müdahale”ye

19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyıl başında doktrin, ABD’nin Batı Yarımküre’deki rolünü güçlendiren bir çerçeveye dönüştü. 1904 Roosevelt ek yorumu, bölgesel istikrar ve borçlar gibi gerekçelerle ABD’ye daha aktif bir müdahale mantığı kazandırdığı için tartışmalı bir dönüm noktası sayıldı. Sonraki yıllarda ise “komşuluk” politikalarıyla daha sınırlayıcı yaklaşımlar da görüldü.

Güncel hat: “Donroe” ve Venezuela bağlamı

Almanya ve İsviçre medyasında, özellikle Venezuela tartışmaları üzerinden doktrine yapılan atıflar yeniden görünür hale geldi. “Donroe” ifadesi, Monroe Doktrini’nin güncel siyaset dilinde yeniden üretildiğine işaret eden bir etiket olarak öne çıktı.

(Kaynaklar (ek): Alman Wikipedia (Monroe Doktrini, Donroe), Deutschlandfunk, ZDFheute, SRF, ZMSBw (Geschichte kompakt / MFM-Redaksiyon: M. Hastürk)